و اگر طلاق به اين دهد حكم ايلا باطل مىشود . و اگر در اثناى چهار ماه شوهر مرتدّ شود ايّام ارتداد او داخل چهار ماه نيست . [ 1 ] و اگر بنده يا خواجه سرا با زن خود ايلا كنند صحيح است . و هركس كه اعتقاد به خداى تعالى داشته باشد و ايلا كند صحيح است . و اگر كسى سوگند خورد بر ترك دخول به مدّتى معيّن و آن مدّت منقضى شود آنگاه دخول كند كفّاره ندارد . و اگر كسى ايلا كند با كنيزى آنگاه او را بخرد و آزاد كند و عقد كند حكم ايلا باطل مىشود و آيا حكم ايلا به مجرّد خريدن آن كنيز باطل مىشود يا نه ؟ مجتهدين را در اين خلاف است . [ 2 ] و اگر چند مرتبه ايلا كند آيا كفّارهء آن مكرّر مىشود يا همه يك حكم دارد ؟ در اين نيز خلاف است ، اقرب آن است كه مكرّر نمىشود [ 3 ] مگر آنكه در زمانهاى مختلف ايلا كند مثل آنكه گويد : واللَّه ششماه با تو دخول نكنم ، و بعد از ششماه بگويد : واللَّه كه ششماه ديگر با تو دخول نكنم . و كفّاره با دخول كردن در ايلا وقتى واجب مىشود كه عمداً واقع شود ، پس اگر سهواً دخول كند يا به شبهه يا به جنون واقع شود كفّاره ندارد ، و آيا حكم ايلا به سبب اين دخول كردن باطل مىشود يا نه ؟ ميانهء مجتهدين در اين مسئله خلاف است . [ 4 ] و اگر اختلاف شود ميانهء زن و شوهر در انقضاى چهار ماه قول كسى مقدّم است كه دعواى بقاى آن مىكند . و اگر اختلاف در زمان ايقاع ايلا واقع شود قول كسى مقدم است كه دعواى تأخّر ايلا مىكند . و اگر ميانهء جهود و نصارى ايلا واقع شود و به حاكم شرع حال خود را عرض نمايند

--> [ 1 ] محلّ منع است . ( نخجوانى ، يزدى ) * عدم دخول ايّام ارتداد خالى از اشكال نيست . ( تويسركانى ) [ 2 ] دور نيست كه به مجرّد خريدن باطل شود . ( تويسركانى ) [ 3 ] خالى از اشكال نيست . ( تويسركانى ) [ 4 ] اظهر بطلان است . ( نخجوانى ، يزدى )